Сыбайлас жемқорлық істері бойынша адвокат, Алматы

Мемлекеттік қызметшілерді, квазимемлекеттік сектор қызметкерлерін және кәсіпкерлерді пара алу-беру, лауазымдық өкілеттіктерді теріс пайдалану және асыра пайдалану істері бойынша қорғау: алғашқы жауаптан бастап сотқа дейін. Істі адвокат Акжамал Мамытбекова, экономикалық бөлігі бойынша Данияр Беримбаевпен бірге жүргізеді.

Адвокат дереу қажет болатын жағдайлар

Сыбайлас жемқорлық істерінде дәлелдемелер көбінесе тергеумен алғашқы байланысқа дейін жасырын жиналады. Сондықтан ұстаудан немесе шақырудан кейінгі алғашқы сағаттар шешуші болады.

Пара алу және беру (ҚК 366, 367-баптары)

Пара деп лауазымды немесе оған теңестірілген адамның пара берушінің пайдасына өз өкілеттігіне кіретін әрекеттері (әрекетсіздігі) үшін, сондай-ақ жалпы қамқорлығы немесе жол беруі үшін алатын ақшасы, бағалы қағаздары, өзге мүлкі, мүлікке құқығы немесе мүліктік сипаттағы пайдасы саналады (ҚК 366-бабының 1-бөлігі). Баптың бөлігін пара мөлшері анықтайды:

Пара алғаны үшін жаза: пара сомасының 20 еселенгенінен 50 еселенгеніне дейін айыппұл немесе 5 жылға дейін бас бостандығынан айыру (1-бөлік); елеулі мөлшерде немесе заңсыз әрекеттер үшін 3 жылдан 7 жылға дейін (2-бөлік); қорқытып алу, алдын ала сөз байласқан адамдар тобы, ірі мөлшер немесе бірнеше рет жасалғанда 7 жылдан 12 жылға дейін (3-бөлік); қылмыстық топ немесе аса ірі мөлшер кезінде 10 жылдан 15 жылға дейін (4-бөлік). Барлық бөліктерде мүлікті тәркілеу және белгілі бір лауазымдарды атқаруға өмір бойына тыйым салу. ҚК 367-бабының 1-бөлігі бойынша пара бергені үшін: соманың 20 еселенгенінен 30 еселенгеніне дейін айыппұл немесе 5 жылға дейін бас бостандығынан айыру.

Сыйлық әрқашан пара емес. Алдын ала уағдаластықсыз бұрын жасалған заңды әрекеттер үшін алғаш рет алынған құны 2 АЕК-тен (8 650 ₸) аспайтын сыйлық қылмыс болып табылмайды. Мұндай бұзушылық тәртіптік немесе әкімшілік тәртіппен қудаланады (ҚК 366-бабына ескертпе).

Парақорлыққа делдал болу (ҚК 368-бабы)

Делдал болу: пара берушіге және пара алушыға пара туралы келісімге қол жеткізуге немесе оны іске асыруға жәрдемдесу. Жаза: пара сомасының 10 еселенгенінен 20 еселенгеніне дейін айыппұл немесе 3 жылға дейін бас бостандығынан айыру (1-бөлік); бірнеше рет, қылмыстық топ немесе қызмет бабын пайдаланып жасалғанда 6 жылға дейін (2-бөлік), тәркілеумен және лауазымдарды атқаруға өмір бойына тыйым салумен.

Іс жүзінде ақшаны беруді өз мойнына алған таныстарды немесе «шешушілерді» жиі делдал деп таниды. Пара тараптары арасында келісім болды ма және адамның нақты рөлі қандай, соны дереу анықтау маңызды.

Өкілеттікті теріс пайдалану және асыра пайдалану (ҚК 361, 362-баптары)

Теріс пайдалану: қызметтік өкілеттіктерді өзіне немесе басқаларға пайда алу не зиян келтіру мақсатында қызмет мүдделеріне қайшы пайдалану, егер бұл азаматтардың, ұйымдардың құқықтарына, қоғам немесе мемлекет мүдделеріне елеулі зиян келтірсе (ҚК 361-бабының 1-бөлігі, 2 жылға дейін бас бостандығынан айыру, лауазымдарды атқаруға өмір бойына тыйым салу).

Асыра пайдалану: лауазымды адамның құқықтары мен өкілеттіктері шегінен анық шығатын, елеулі зиян келтірген әрекеттер (ҚК 362-бабының 1-бөлігі, 3 жылға дейін бас бостандығынан айыру; жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адам үшін 3-бөлік бойынша 7 жылға дейін).

Қорғау құрамның негізгі белгілеріне құрылады: пайдакүнемдік немесе өзге жеке мақсат болды ма, адам өкілеттігі шегінде әрекет етті ме, елеулі зиян мен себепті байланыс дәлелденді ме. Осы белгілердің кез келгені болмаса, қылмыс құрамы жоқ.

Қызмет бабын пайдаланып жымқыру

Лауазымды немесе оған теңестірілген адам қызмет бабын пайдаланып жасаған иемденіп алу, ысырап ету және алаяқтықты заң сыбайлас жемқорлық қылмыстарына жатқызады (ҚК 3-бабының 29-тармағы; ҚК 189 және 190-баптары 3-бөлігінің 2-тармағы). Жаза: жымқырылған мөлшердің 10 еселенгенінен 20 еселенгеніне дейін айыппұл немесе 2 жылдан (189-бап бойынша) немесе 3 жылдан (190-бап бойынша) 7 жылға дейін бас бостандығынан айыру, тәркілеумен және лауазымдарды атқаруға өмір бойына тыйым салумен.

Мемлекеттік сатып алу саласындағы алаяқтық жеке бөлінеді (ҚК 190-бабы 2-бөлігінің 5-тармағы). Мұндай істер бойынша екеуміз бірге жұмыс істейміз: қаржылық-экономикалық бөлігін, шарттар мен орындалған жұмыстар актілерін адвокат Данияр Беримбаев талдайды.

Сыбайлас жемқорлық ісі неліктен әдеттегіден қауіпті

Сондықтан мұндай істерде алғашқы жауапта не айтылғаны және ұстау, ақшаны қарау мен жасырын тергеу әрекеттері қалай ресімделгені ерекше маңызды.

Пара беруші жауаптылықтан қашан босатылады

Пара берген адам, егер одан пара қорқытып алынса немесе ол пара бергені туралы құқық қорғау немесе арнаулы мемлекеттік органға өз еркімен хабарласа, қылмыстық жауаптылықтан босатылады (ҚК 367-бабына ескертпенің 2-бөлігі).

Егер сізден ақша талап етілсе, бұл туралы құқық қорғау немесе арнаулы мемлекеттік органға хабарлаңыз. Адвокат арызды ресімдеуге және одан әрі айыпталушы рөліне түсіп қалмайтындай етіп әрекеттерге қатысуға көмектеседі.

Ақпарат ҚР ҚК-нің 2026 жылғы қазандағы редакциясы бойынша берілген және жалпы сипатта болады. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ҚК 366 және 367-баптары жаңа редакцияда қолданылады (ҚР 12.06.2026 жылғы № 312-VIII Заңы): параны талап ету, ұсыну және уәде беру де жазаланатын болады, сыйлықтар туралы ескертпелер өзгереді. Ақпарат нақты іс бойынша кеңесті алмастырмайды.

Қорғау қалай құрылады

Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаттары

Кеңес 30 000 ₸-ден

Жағдай мен құжаттарды талдаймыз, тәуекелдер мен әрекет нұсқаларын түсіндіреміз.

Жазбаша келісім

Жұмыс көлемі мен сыйақы қорғау басталғанға дейін келісімде бекітіледі.

Нәтижеге уәде бермейміз

Істің нәтижесін сот шешеді. Біз перспективаларды адал бағалаймыз және барлық заңды тәсілдермен қорғаймыз.

Адвокаттық құпия

Адвокатқа айтқанның бәрі заңмен қорғалған және үшінші тұлғаларға берілмейді.

Жағдайды адвокатпен талқылаңыз

Қоңырау шалыңыз немесе WhatsApp-қа жазыңыз. Дс–Жм 9:00–19:00, Сб 10:00–14:00. Шұғыл жағдайларда ұстауға, жауап алуға және тінтуге шығамыз.

Телефон нөміріңізді қалдырыңыз. Адвокат қайта қоңырау шалып, алғашқы қадамдар бойынша бағыт береді.