Ажырасу істері бойынша адвокат. Алматы қаласы
Некені бұзу, мүлікті бөлу, алимент, балалардың тұратын жері және баламен қарым-қатынас тәртібі. Істі адвокат Акжамал Мамытбекова алғашқы кеңестен бастап сот шешіміне дейін жеке өзі жүргізеді.
Ажырасуды шештіңіз бе, әлде талап арыз алдыңыз ба? Құжат бермес бұрын балалар, мүлік және алимент мәселесін адвокатпен талқылаңыз.
+7 701 277-07-43Біз жүргізетін отбасылық даулар
Бұл мәселелер көбіне бір мезгілде шешіледі: ажырасу туралы бір талап арызда балалар, алимент және мүлікті бөлу туралы талаптарды қоюға болады.
Ажырасу, мүлік, алимент және балалар: білуге тиіс ең маңыздысы
Қысқаша және «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» ҚР Кодексінің (бұдан әрі НжОК) нормалары бойынша. Мұның сіздің жағдайыңызда қалай қолданылатынын адвокат мән-жайды зерделегеннен кейін айтады.
Неке қалай бұзылады
АХАЖ органында: жұбайлардың екеуі де келіссе, ортақ кәмелетке толмаған балалары болмаса және бір-біріне мүліктік талаптары болмаса (НжОК 17-бабының 1-тармағы).
Сот арқылы: ортақ кәмелетке толмаған балалар болса, жұбайлардың бірі келіспесе немесе ажырасудан жалтарса, не мүлік туралы дау болса (НжОК 19-бабының 2-тармағы). Неке арыз берілгеннен кейін бір айдан ерте бұзылмайды (НжОК 19-бабының 3-тармағы).
Екінші жұбай қарсы болса, сот татуласуға алты айға дейін мерзім беруге құқылы. Татуласпаса және ең болмағанда біреуі талап етсе, неке бұзылады (НжОК 20-бабы).
Күйеуге шектеу: әйелі жүкті кезде және бала өмірінің бірінші жылында әйелдің келісімінсіз ажырасу мүмкін емес (НжОК 16-бабының 2-тармағы).
Неке сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап тоқтатылған болып саналады (НжОК 23-бабының 1-тармағы).
Мүлік қалай бөлінеді
Некеде тапқанның бәрі: табыстар, жылжымайтын мүлік, автокөліктер, салымдар, ЖШС-дағы үлестер, кімнің атына ресімделгеніне және кім төлегеніне қарамастан (НжОК 33-бабының 1, 2-тармақтары). Шартта өзгеше көзделмесе, үлестер тең (НжОК 38-бабының 1-тармағы).
Некеге дейінгі мүлік, сыйға немесе мұраға алынған мүлік, зергерлік бұйымдар мен сән-салтанат заттарынан басқа жеке пайдаланудағы заттар (НжОК 35-бабының 1-тармағы). Сондай-ақ балалардың заттары мен балалардың атына салынған салымдар (НжОК 37-бабының 4-тармағы).
Табысы жоқ жұбайдың, яғни үй шаруасын жүргізіп, балаларды күткен жұбайдың ортақ мүлікке тең құқығы бар (НжОК 33-бабының 3-тармағы).
Жеке мүлік ортақ болуы мүмкін: егер ортақ қаражат есебінен күрделі жөндеу, реконструкция немесе оның құнын едәуір арттырған өзге де салымдар жасалса (НжОК 36-бабы).
Сот тең үлестен ауытқи алады балалардың мүддесі үшін немесе жұбай дәлелсіз себептермен табыс таппаса не ортақ мүлікті отбасына зиян келтіре жұмсаса (НжОК 38-бабының 2-тармағы). Ортақ қарыздар үлестерге барабар бөлінеді (НжОК 38-бабының 3-тармағы).
Мерзім: ажырасқаннан кейін бөлуді үш жыл ішінде талап етуге болады (НжОК 37-бабының 6-тармағы). Бөлу туралы ерікті келісімді нотариус куәландырады (НжОК 37-бабының 2-тармағы).
Балаларға алимент қанша болады
Ата-ана келісім жасаспаса, сот ай сайын жалақыдан және өзге табыстан өндіреді (НжОК 139-бабының 1-тармағы).
Сот тараптардың материалдық және отбасылық жағдайын ескеріп, үлестерді азайта немесе көбейте алады (НжОК 139-бабының 2-тармағы).
Қашаннан бастап: алимент сотқа жүгінген сәттен бастап тағайындалады. Егер сіз асырауға қаражат алу шараларын қолданып, екінші ата-ана жалтарса, өткен уақыт үшін ең көбі үш жылға өндіруге болады (НжОК 164-бабының 2-тармағы).
Қай жасқа дейін: 18 жасқа дейін, ал колледжде немесе ЖОО-да күндізгі нысанда оқитын балаға 21 жасқа дейін (НжОК 138-бабының 2-тармағы).
Төлемесе: кешіктірілген әр күн үшін қарыздың 0,1% мөлшерінде тұрақсыздық айыбы (НжОК 171-бабының 1-тармағы). Сот шешімі бойынша үш айдан астам төлемеу қылмыстық жауаптылыққа әкеп соғады (ҚР ҚК 139-бабы).
Баланың ауыр науқасы, мертігуі немесе өзге де ерекше мән-жайлар кезінде сот ата-ананы қосымша шығыстарға да қатысуға міндеттей алады (НжОК 144-бабы).
Тіркелген ақша сомасындағы алимент
Ресми жалақыға тәуелді емес айлық тіркелген сома (НжОК 141-бабы).
Табыстан үлес өндіру мүмкін болмаса, қиындық туғызса немесе тараптың мүддесін елеулі түрде бұзса, сот тіркелген соманы тағайындайды. Әдеттегі жағдайлар (НжОК 141-бабының 1-тармағы):
Сома балаға бұрынғы қамтамасыз ету деңгейін барынша сақтайтындай етіп айлық есептік көрсеткішпен (АЕК) айқындалады (НжОК 141-бабының 3-тармағы). Үлесті де, тіркелген соманы да бір мезгілде өндіруге болады (НжОК 141-бабының 1-тармағы).
Тіркелген сома АЕК-ке барабар индекстеледі (НжОК 173-бабы), сондықтан АЕК өскен сайын төлемдер де өседі. Балалар ата-ананың әрқайсысында қалса, аз қамтамасыз етілген тарапқа алимент тіркелген сомамен айқындалады (НжОК 141-бабының 4-тармағы).
Баламен кім қарым-қатынас жасауға құқылы және оған тыйым салуға бола ма
Қарым-қатынас құқығы ата-ананың екеуінде де бар. Ажырасу және бөлек тұру баланың құқықтарына әсер етпеуге тиіс, ата-анасы әртүрлі елде тұрса да, бала олардың әрқайсысымен қарым-қатынас жасауға құқылы (НжОК 61-бабының 1-тармағы). Бөлек тұратын ата-ана тәрбиеге және білім алу мәселелерін шешуге қатысады (НжОК 73-бабының 1-тармағы).
Әжелер, аталар, аға-інілер мен апа-сіңлілер де баламен қарым-қатынас жасауға құқылы (НжОК 73-1-бабының 1-тармағы).
Өз қалауыңызбен қарым-қатынасқа тыйым салуға болмайды. Егер қарым-қатынас баланың тәні мен жан саулығына және адамгершілік дамуына зиян келтірмесе, бала бірге тұратын ата-ана оған кедергі жасамауға тиіс (НжОК 73-бабының 1-тармағы). Қарым-қатынас тәртібін айқындаудан сот тек қарым-қатынас балаға зиян келтіруі мүмкін ерекше жағдайларда ғана бас тарта алады (ҚР Жоғарғы Сотының 29.11.2018 жылғы № 15 нормативтік қаулысының 4-тармағы).
- Ата-ананың қарым-қатынас тәртібі туралы жазбаша келісімі (НжОК 73-бабының 3-тармағы).
- Қорғаншылық және қамқоршылық органына жүгіну. Бұл сотқа дейінгі кезең міндетті.
- Қорғаншылық органының шешімімен келіспеген жағдайда: медиация немесе сот. Сот кездесулердің уақытын, орнын және ұзақтығын белгілейді.
- Шешімді қасақана орындамаған жағдайда сот баланың мүддесі мен пікірін ескеріп, баланы екінші ата-анаға бере алады (НжОК 73-бабының 4-тармағы).
Бөлек тұратын ата-ана бала туралы ақпаратты мектептен, балабақшадан және ауруханадан алуға құқылы. Тек осы ата-ана тарапынан баланың өмірі мен денсаулығына қатер төнген жағдайда ғана бас тартуы мүмкін (НжОК 73-бабының 5-тармағы).
Бала кіммен қалады
Баланың тұратын жерін ата-ана келісіммен айқындайды. Келісім болмаса, дау медиация арқылы немесе қорғаншылық органының қатысуымен сотта шешіледі (НжОК 73-бабының 2-тармағы).
Сот баланың ата-ананың әрқайсысына, бауырларына бауыр басуын, оның жасын, ата-ананың адамгершілік және жеке қасиеттерін, олардың баламен қарым-қатынасын және дамуға жағдай жасау мүмкіндігін: жұмысын, жұмыс режимін, материалдық және отбасылық жағдайын ескереді (НжОК 73-бабының 2-тармағы).
10 жастан бастап баланың пікірі міндетті түрде ескеріледі, бұл оның мүддесіне қайшы келетін жағдайларды қоспағанда (НжОК 62-бабы).
Бұрынғы жұбайға алимент
Қаражаты бар бұрынғы жұбайдан асырауды талап етуге мыналар құқылы (НжОК 148-бабының 1-тармағы):
- жүктілік кезеңінде және ортақ бала үш жасқа толғанға дейін бұрынғы әйелі;
- мүгедектігі бар ортақ баланы күтетін мұқтаж бұрынғы жұбай;
- ажырасқанға дейін еңбекке жарамсыз болып қалған, еңбекке жарамсыз мұқтаж бұрынғы жұбай.
Мөлшері келісіммен немесе сотпен АЕК-ке еселік қатынаста айқындалады (НжОК 149-бабы).
Ақпарат ҚР НжОК-тің 2026 жылғы қазандағы редакциясы бойынша берілген және жалпы сипатта болады. Ол нақты іс бойынша кеңесті алмастырмайды.
Адвокат ісіңізді қалай жүргізеді
Кеңес
Жағдайды талдаймыз: балалар, мүлік, табыстар, құжаттар. Перспективалар мен тәуекелдерді түсіндіреміз.
Стратегия
Қайсысы тиімді екенін шешеміз: келісім, медиация немесе сот. Қандай талаптарды бірден қою керектігін айқындаймыз.
Дәлелдемелер
Мүлік пен табыс туралы мәліметтер жинаймыз, талап арызды, пікірді немесе келісімді дайындаймыз, қажет болса бағалау жүргіземіз.
Сот және қорғаншылық органы
Сіздің мүддеңізді сотта, қорғаншылық органында және медиацияда білдіреміз. Сіздің жеке қатысуыңызсыз да болады.
Мамытбекова Акжамал Муратбековна
Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты. 15 жылдан астам заң тәжірибесі: құқық қорғау органдары, сақтандыру және қаржы ұйымдары, жеке адвокаттық қызмет. Азаматтық істерде ажырасу процестеріне, мүлікті бөлуге, мұрагерлік дауларға маманданған.
Кеңес 30 000 ₸-ден
Жағдай мен құжаттарды талдаймыз, құқықтарды, тәуекелдер мен әрекет нұсқаларын түсіндіреміз.
Жазбаша келісім
Жұмыс көлемі мен сыйақы жұмыс басталғанға дейін келісімде бекітіледі.
Нәтижеге уәде бермейміз
Шешімді сот қабылдайды. Біз перспективаларды адал бағалаймыз және мүддеңізді барлық заңды тәсілдермен қорғаймыз.
Сыпайы әрі құпия
Отбасыңыз туралы айтқаныңыздың бәрі адвокаттық құпиямен қорғалады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Сот арқылы ажырасу қанша уақытқа созылады?
Неке арыз берілгеннен кейін бір айдан ерте бұзылмайды (НжОК 19-бабының 3-тармағы). Екінші жұбай қарсылық білдірсе, сот татуласуға алты айға дейін мерзім бере алады (НжОК 20-бабы). Мүлік пен балалар туралы даулар мерзімді ұзартуы мүмкін.
Күйеуі немесе әйелі қарсы болса, ажырасуға бола ма?
Иә. Екінші жұбайдың келісімі міндетті емес: татуласу болмаса және сіз талап етсеңіз, сот некені бұзады (НжОК 20-бабы). Ерекшелік: әйелі жүкті кезде және бала туғаннан кейін бір жыл ішінде күйеуі әйелдің келісімінсіз ажыраса алмайды (НжОК 16-бабының 2-тармағы).
Пәтер күйеуімнің атына ресімделген. Ол да бөліне ме?
Егер ол некеде ортақ қаражатқа сатып алынса, иә: мүлік кімнің атына ресімделгеніне қарамастан ортақ (НжОК 33-бабының 2-тармағы). Некеге дейін сатып алынған, сыйға берілген немесе мұраға алынған пәтер бөлінбейді (НжОК 35-бабының 1-тармағы).
Баланың әкесі ЖК немесе бейресми жұмыс істейді. Алиментті қалай өндіруге болады?
Соттан алиментті тіркелген ақша сомасымен тағайындауды сұрауға болады: заң тұрақсыз табыс пен арнаулы салық режимдерін қолдану жағдайларын тікелей атайды (НжОК 141-бабының 1-тармағы). Сома АЕК-пен айқындалады және индекстеледі (НжОК 173-бабы).
Бұрынғы жұбайға баламен көрісуге тыйым салуға бола ма?
Жоқ, егер қарым-қатынас баланың денсаулығы мен адамгершілік дамуына зиян келтірмесе (НжОК 73-бабының 1-тармағы). Ондай зиян болса, оны қорғаншылық органында және сотта дәлелдеу керек. Қарым-қатынас тәртібі туралы сот шешімінің орындалуына кедергі жасау жауаптылыққа әкеп соғады (НжОК 73-бабының 4-тармағы).
Әже мен ата немересімен кездесуді талап ете ала ма?
Иә. Ата-ана бас тартса, дауды алдымен қорғаншылық органы шешеді, ал оның шешімімен келіспесе медиация немесе сот шешеді (НжОК 73-1-бабы).
Екінші ата-ананың келісімінсіз баланы шетелге тұрақты тұруға алып кетуге бола ма?
Кәмелетке толмаған баланың ата-ананың бірімен тұрақты тұруға кетуі үшін Қазақстанда тұратын екінші ата-ананың нотариат куәландырған келісімі қажет. Ол бас тартса, кетуге сот рұқсат беруі мүмкін. 10 жастан бастап баланың пікірі міндетті түрде ескеріледі (НжОК 62-бабы).
Адвокат қызметі қанша тұрады?
Кеңес 30 000 ₸-ден. Істі жүргізу құны талаптарға (ажырасу, мүлікті бөлу, балалар, алимент) және жұмыс көлеміне байланысты және кеңес барысында талқыланады.
Жағдайыңызды адвокатқа айтып беріңіз
Қоңырау шалыңыз немесе WhatsApp-қа жазыңыз. Дс–Сн 9:00–21:00, Жс 10:00–14:00. Әңгіме құпия сақталады.
+7 701 277-07-43 WhatsApp-қа жазу Алматы қ., Әл-Фараби даңғ., 9, 5Г блок, 3-кеңсе («Нұрлы Тау» БО). 2ГИС-те бағыт →Телефон нөміріңізді қалдырыңыз: адвокат қайта қоңырау шалып, мән-жайды нақтылайды және кеңес уақытын ұсынады.
Кері қоңырау сұрауWhatsApp-қа жазуӨтініш құпия сақталады
